Αξιοθέατα
Ο Φάρος της Αλεξανδρούπολης είναι το σήμα κατατεθέν, το σύμβολο της πορείας και του προορισμού του Δήμου Αλεξανδρούπολης. Η κατασκευή του ξεκίνησε γύρω στα 1850, από την Γαλλική Εταιρεία Φάρων και Φανών της Μεσογείου,εγκαινιάστηκε την 1η Ιουνίου 1880 και από τότε λειτουργεί χωρίς διακοπή. Το 2020 κλείνει 140 χρόνια λειτουργίας.
Έχει ύψος 18 μέτρα και για να φτάσει κανείς στον θάλαμο του φανού, στην κορυφή του, χρειάζεται να ανέβει τα 98 σκαλοπάτια με τα έξι πλατύσκαλα, όσα και τα παράθυρα που έχει για να φωτίζεται το εσωτερικό του. Βρίσκεται δυτικά του λιμανιού και η φωτεινή του δέσμη είναι ορατή από απόσταση 24 ναυτικών μιλίων (περίπου 44 χιλιόμετρα).
Η Υπηρεσία Φάρων έχει αναλάβει σήμερα την λειτουργία του Φάρου της Αλεξανδρούπολης, ενώ στην είσοδό του θα δείτε μια μαρμάρινη πλάκα με το ιστορικό του, που τοποθετήθηκε εκεί το 1994, από το Σύλλογο Αρχαιοφίλων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Ν. Έβρου.
Το Δέλτα του Έβρου καλύπτει έκταση περίπου 200.000 τ.μ. στα νότια του νομού Έβρου. Πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους υγρότοπους της Ευρώπης και το μεγαλύτερό του μέρος είναι ενταγμένο στον κατάλογο των προστατευόμενων περιοχών της Διεθνούς Σύμβασης Ραμσάρ (1971) λόγω των σημαντικών ειδών που φιλοξενεί. Επίσης μέρος του Δέλτα χαρακτηρίζεται ως Ζώνη Ειδικής Προστασίας και προτείνεται ως Τόπος Κοινοτικού Ενδιαφέροντος στο Δίκτυο Natura 2000 [2][3] (σύμφωνα με τις Οδηγίες 79/409/ΕΟΚ [4] και 92/43/ΕΕ[5]. Οπως χύνεται ο ποταμός Έβρος στην θάλασσα δημιουργούνται λίμνες, λιμνοθάλασσες και νησίδες με εξαιρετικά σπάνιο μικροκλίμα και πλούσια βλάστηση που αποτελεί καταφύγιο σπάνιων πουλιών και ζώων. Για πολλούς αιώνες το ποτάμι κατέβαζε εκατομμύρια τόνους χώμα και άλλα φερτά υλικά, με τα υλικά αυτά γέμισε ο θαλάσσιος κόλπος δημιουργώντας νησάκια και λίμνες, με πυκνή βλάστηση καλαμιών και χορταριών.
Η πιο σημαντική συνεισφορά του Δέλτα του Έβρου στο οικοσύστημα είναι στη μετανάστευση και στο ξεχειμώνιασμα των δεκάδων ειδών πτηνών. Πουλιά που έρχονται το χειμώνα από την Βόρεια Ευρώπη και την Ρωσία ή άλλα που σταματούν εδώ κατά τις διαδρομές τους από την Αφρική στην Ευρώπη και αντίστροφα. Φοινικόπτερα, κύκνοι και χιλιάδες πάπιες, ροδοπελεκάνοι, χαλκόκοτες, χουλιαρομύτες, αργυροπελεκάνοι, νανόγλαροι και η εξαιρετικά σπάνια λεπτομύτα χρησιμοποιούν τον υγροβιότοπο ως στάση του μεγάλου ταξιδιού της μετανάστευσής τους προς θερμότερα κλίματα. Το εξαιρετικό κλίμα στο Δέλτα του Έβρου δημιουργεί και τις κατάλληλες συνθήκες αναπαραγωγής για τα είδη αυτά: στον Έβρο αναπαράγονται 77 συνολικά είδη ζώων, μεταξύ των οποίων, 3 είδη ερωδιού, εξαιρετικής σπανιότητας πουλιού.
Η Ιερά Μονή της Παναγίας της Κοσμοσώτειρας είναι βυζαντινό μοναστήρι που ιδρύθηκε από τον σεβαστοκράτορα Ισαάκιο Κομνηνό, πιθανότατα κατά το 1152 μΧ. Θεωρείται το καλύτερο δείγμα της υψηλής τέχνης του 12ου αιώνα της Σχολής της Κωνσταντινούπολης στον ελλαδικό χώρο και αποτελεί το προσκυνηματικό κέντρο των απανταχού Θρακιωτών.
Η ιστορία συνδέει τη Μονή της Παναγίας της Κοσμοσώτειρας με την ίδρυση και εξέλιξη της Βυζαντινής Βήρας δηλαδή των Φερών. Η Μονή λειτουργούσε ως μοναστηριακό συγκρότημα περίπου μέχρι τα μέσα του 14ου αιώνα. Εικάζεται ότι είναι και το μέρος όπου τάφηκε ο Βυζαντινός πρίγκιπας Ισαάκιος Κομνηνός, γιος του Αλέξιου Α’, που την ίδρυσε και συνέθεσε και το τυπικό της. Κατά την Οθωμανική περίοδο γκρεμίστηκαν τα τείχη και τα περισσότερα κτίσματα της Μονής και μετατράπηκε σε οθωμανικό τέμενος. Λειτούργησε ως τζαμί μέχρι και το 1920. Δέκα χρόνια αργότερα ξεκίνησαν οι πρώτες εργασίες συντήρησης και κατά τις επόμενες δεκαετίες και ως τις μέρες μας, πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες επεμβάσεις συντήρησης και αναστήλωσης.
Η Ιερά Μονή της Παναγίας Κοσμοσώτειρας στην ιστοσελίδα της Ιεράς Μητρόπολης Αλεξανδρούπολης:
https://imalexandroupolis.blogspot.com/2015/10/3.html#mo
Ο αρχαιολογικός χώρος της Ζώνης βρίσκεται 20 χλμ. δυτικά της Αλεξανδρούπολης, κοντά στο χωριό Δίκελλα. Πρόκειται για μια αρχαία πόλη που χτίστηκε στις αρχές του 6ου αιώνα π.Χ. από αποίκους της Σαμοθράκης και αποτέλεσε σημαντικό εμπορικό κέντρο. Η αρχαία Ζώνη λειτουργούσε ως οργανωμένο αστικό κέντρο και στον αρχαιολογικό χώρο μπορεί κανείς να δει πώς ήταν διαμορφωμένη μια αρχαία ελληνική πόλη με τα τείχη, τους ναούς, τις ιδιωτικές κατοικίες, τα εργαστήρια της κ.α.
Ιδιαίτερα σημαντικό εύρημα αποτελεί ο ναός του θεού Απόλλωνα, του 6ου αιώνα π.Χ., καθώς είναι ο μοναδικός ταυτισμένος αρχαϊκός ναός Απόλλωνα στη Θράκη. Εδώ βρέθηκε ένας ασυνήθιστα μεγάλος αριθμός ευρημάτων, ανάμεσα στα οποία ένας μαρμάρινος κορμός αρχαϊκού κούρου, από τους ελάχιστους που έχουν βρεθεί στη Βόρεια Ελλάδα, και θραύσματα αγγείων με χαραγμένο το όνομα του θεού Απόλλωνα, που αποτελούσαν αφιερώματα στο Θεό και μάλιστα πολλά από αυτά είναι γραμμένα σε τοπική θρακική διάλεκτο.
Ο χώρος ανασκάπτεται συστηματικά από το 1966 και αποτελεί έναν οργανωμένο, φυλασσόμενο και επισκέψιμο αρχαιολογικό χώρο.
Αρχαιολογικός Χώρος Ζώνης
Διεύθυνση: Παραλία Μεσημβρίας Αλεξανδρούπολη
Τηλέφωνο επικοινωνίας: 2551096214 & 96204
Αρχαία Ζώνη (Υπουργείο Πολιτισμού)
https://odysseus.culture.gr/h/3/gh351.jsp?obj_id=2
Τα Ρωμαϊκά Λουτρά Τραϊανούπολης
Τα ερείπια μιας σημαντικής ρωμαϊκής πόλης, της Τραϊανούπολης, βρίσκονται δεκατέσσερα χλμ. ανατολικά της Αλεξανδρούπολης και νότια της κοινότητας Λουτρού. Ιδρύθηκε από τον αυτοκράτορα Μάρκο Ούλπιο Τραϊανό (98-117 μ.Χ.) πάνω στον άξονα της περίφημης Εγνατίας Οδού, υπολείμματα της οποίας μπορεί ο επισκέπτης να δει δεξιά του δρόμου Λουτρού – Μοναστηρακίου, και αποτέλεσε το νέο αστικό κέντρο στη συνέχεια της Σαμοθρακικής Περαίας. Το πιο αξιόλογο οικοδόμημα είναι η Χάνα, ένα κτίριο του του 4ου αιώνα μΧ, που χρησιμοποιήθηκε ως ξενώνας. Πίσω από την Χάνα βρίσκονται λουτρώνες από την εποχή της Τουρκοκρατίας (16ος αι.). Ακόμη σώζονται ερείπια εκκλησίας και στο λόφο του Αγίου Γεωργίου, πιθανή ακρόπολη του ρωμαϊκού οικισμού, καθώς και ερείπια του μουσουλμανικού τεκκέ του Ισικλάρ που περιγράφηκε το 1668 από τον Τούρκο περιηγητή Εβλιγιά Τσελεμπή.
Πιθανώς η θέση επιλέχθηκε λόγω τον ιαματικών πηγών της. Οι περίφημες πηγές της Τραϊανούπολης που έχουν φιλοξενήσει Αυτοκράτορες και Σουλτάνους λειτουργούν μέχρι σήμερα με αναγνωρισμένες ιαματικές πηγές.Τα θεραπευτικά νερά της περιοχής είναι γνωστά επειδή είναι πλούσια σε υδροχλωριούχα και θερμομεταλλικά στοιχεία, τα οποία ενδείκνυνται για τη θεραπεία ρευματισμών, δισκοπάθειας, αλλά και παθήσεων του ήπατος και των νεφρών. Στην περιοχή υπάρχουν τουριστικές υποδομές φιλοξενίας, για όλους όσοι επιθυμούν να τα επισκεφθούν, είτε για λόγους υγείας, είτε για λόγους χαλάρωσης και αναψυχής.
Ένας από τους μεγαλύτερους και σημαντικότερους στρατιωτικούς και εμπορικούς δρόμους της αρχαιότητας ήταν η Εγνατία Οδός, που κατασκευάστηκε μεταξύ 146 και 120 π.Χ. από τον ανθύπατο της Μακεδονίας Γνάιο Εγνάτιο και συνέδεε τη Ρώμη με τις κατακτήσεις της στην Ανατολή.
Στο Δήμο Αλεξανδρούπολης εντοπίστηκαν τα περισσότερα σωζόμενα τμήματά της. Το μεγαλύτερο από αυτά είναι ορεινό και βρίσκεται στα όρια των Νομών Ροδόπης – Έβρου, στην περιοχή Κόμαρος, βορειοανατολικά του αρχαιολογικού χώρου της Ζώνης, όπου μπορεί κανείς να βαδίσει πάνω στο αρχαίο οδόστρωμα, ακολουθώντας τις πινακίδες κατεύθυνσης που έχουν τοποθετηθεί από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Έβρου. Επίσης, τρία καλοδιατηρημένα πεδινά τμήματα της Οδού βρίσκονται σε επαφή σχεδόν με την παλιά εθνική οδό, 3-4 χλμ. ανατολικά της Αλεξανδρούπολης και της Τραϊανούπολης, με κατεύθυνση το Μαΐστρο και τον Απαλό 2 χλμ. περίπου πριν τον αρχαίο Δορίσκο. Σε όλα υπάρχουν ενημερωτικές πινακίδες.
Ο υπεραιωνόβιος ελαιώνας της Μάκρης
Στη σκιά τους μάλλον ξεκουράστηκε ο Οδυσσέας και το λάδι τους έθρεψε τους Θράκες πολεμιστές.
Ο πανάρχαιος ελαιώνας της Μάκρης με στρέμματα από ελαιόδεντρα ηλικίας μέχρι 2.500 ετών, που φυτεύτηκαν κατά τους προϊστορικούς χρόνους και συνεχίζουν να δίνουν το λάδι τους απλόχερα, είναι ένας τόπος μοναδικός σε όλη την Ελλάδα. Μια βόλτα στη σκιά των μνημειακών δέντρων θα μας ταξιδέψει στα χρόνια του Ορφέα.
Κατω απο μεσαιωνικά καστρα και στο τέλος μιας ιδιαιτερα όμορφης διαδρομής προς την κοινότητα του Αβαντα, βρίσκεται κρυμμένος σε ένα σπήλαιο και σκαλισμένος στην πέτρα ο Ιερός Ναός των Αγίων Θεοδώρων.
Αυτός ο βραχώδης ναός που με την πρώτη ματιά μας ταξιδεύει στις εκκλησίες σπήλαια της Καππαδοκίας, αποτελεί ένα μοναδικό μνημείο βυζαντινής τεχνης. Σκαλισμένες στην πετρα υπάρχουν εικόνες από τον 11ο αιώνα με αναπαραστάσεις της κοίμησης της Θεοτόκου και του Αρχαγγελου, του εναγκαλισμού της Θεοτόκου και της Ελισάβετ, της Παναγιάς Δεόμενης κτλ .Οι τοιχογραφίες διακρίνονται για την εξαιρετική τεχνοτροπία τους, σπάνια δείγματα μνημειακής ζωγραφικής της μοναστικής περιόδου του 11ου αιώνα αλλα και της λεγόμενης «μεταβατικής εποχής», στο τέλος του 12ου-αρχές 13ου αιώνα. Κυριαρχούν οι απεικονίσεις της Θεοτόκου και αυτό ενισχύει την άποψη ότι το παρεκκλήσι ήταν αρχικά αφιερωμένο στην Παναγία.
Πληροφορίες για το σπήλαιο των Αγίων Θεοδώρων στο Υπουργείο Πολιτισμού:
https://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=19902
Η σπηλιά του Κύκλωπα Πολύφημου
Σε αυτό το σπήλαιο έζησε ο Κύκλωπας Πολύφημος, εδώ τον τύφλωσε ο Οδυσσέας με τους συντρόφους του και οι μεγάλοι εντυπωσιακοί βράχοι που βρίσκονται, σαν ριγμένοι από ένα τεράστιο χέρι, μέχρι τη θάλασσα, λέγεται ότι είναι αυτοί που πέταξε ο Κύκλωπας, από το θυμό του, ψάχνοντας για τον Κανένα!
Η σπηλιά του κύκλωπα βρίσκεται πάνω από το λιμανάκι της Μάκρης, και ο μύθος λέει ότι εδώ ήταν το μέρος που κατοικούσε ο μονόφθαλμος Κύκλωπας Πολύφημος, γιος του θεού Ποσειδώνα και της νύμφης Θοώσης, που μέθυσε με Μαρωνίτικο κρασί που τον κέρασε ο Οδυσσέας και στο τέλος τυφλώθηκε από τον ήρωα .
Στο σπήλαιο, το οποίο έχει δύο χώρους, διακρίνονται σκαλοπάτια, δεξαμενές και παρατηρητήριο και ακριβώς δίπλα βρίσκονται τα ίχνη ενός νεολιθικού οικισμού χρονολογίας περίπου στα 4.500 π.Χ., ένας από τους σημαντικότερους της Βαλκανικής.
Καθώς θα επισκεφθείτε το σπήλαιο, θα απολαύσετε τη διαδρομή και θα σας ενθουσιάσει η θέα του Θρακικού Πελάγους.
Η αρχιτεκτονική κληρονομιά της Αλεξανδρούπολης αφορά σε κτίρια που είναι συνδεδεμένα με την ιστορική μνήμη της πόλης.
Πρόκειται για αρχιτεκτονικές κατασκευές δημόσιου χαρακτήρα, για κτίρια που ανήκουν σε ιδιώτες, ως επι το πλείστον κατοικίες, αλλά και για οικιστικά σύνολα που αντανακλούν τις διάφορες ιστορικές εποχές και αποτελούν την πολιτιστική κληρονομιά του τόπου.
Τα πρώτα κτίσματα της πόλης που γεννιέται στα τέλη του 19ου αιώνα, είναι τα κτίρια των σιδηροδρόμων, οι αποθήκες στο λιμάνι, οι εκκλησίες καθώς και κτίρια που καλύπτουν τις ανάγκες της Οθωμανικής Διοίκησης. Το πρώτο ρυμοτομικό σχέδιο της πόλης συντάσσεται από Ρώσους μηχανικούς το 1880. Μετά την ένταξη της πόλης στην ελληνική επικράτεια το 1920, τα κτίρια της Οθωμανικής Διοίκησης χρησιμοποιούνται για να στεγάσουν τις Ελληνικές Κρατικές Υπηρεσίες και μετά το 1922 νέες κατοικίες και κτίρια κατασκευάζονται για να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες των προσφύγων από περιοχές της Ανατολικής Θράκης αλλά και της Μ.Ασίας. Η πόλη σταδιακά επεκτείνεται διατηρώντας όμως το “χρώμα” της. Στην δεκαετία του ’60 πολλά παλιά κτίρια αντικαθίστανται με “σύγχρονες” πολυκατοικίες, χαρακτηριστικό της εποχής για όλες τις ελληνικές πόλεις και από τη δεκαετία του ‘80 μέχρι και σήμερα η πόλη μεταμορφώνεται σε μια σύγχρονη πρωτεύουσα της ελληνικής περιφέρειας.
